Şimdi dini ibadetlerde sınırsız özgürlükler var. Ama kıymetini bilmiyoruz. Düşünsenize 1924 yılından 1947 yılına kadar Türkiye'den Hacc'a gitmek bile yasaklanmıştı. Az sayıda gitmek isteyen hacılar da önce Suriye'ye gidiyor, oradan kalkan kafilelerle, büyük bir meşakkatle ibadetini yapıp dönüyordu. Devlet giden hacılar için hiçbir organize yapmıyordu. Demokrat Parti döneminde birtakım kolaylıklar sağlanmıştı.1979 yılına kadar Hac ibadeti şirketler aracılığı ile organize ediliyordu.O tarihten sonra Hac Organizasyonu Diyanet İşleri Başkanlığı'na tevdi edildi. 1999 yılına kadar Hac'ca hem kara hem hava yoluyla gidilebiliyordu Irak-Kuveyt savaşı nedeniyle Irak güvensiz hâle geldi. Suriye ile ilişkilerimiz 1950'den itibaren 1965 yılına kadar hiç iyi olmadı.Hatta 911 km. uzunluğunda ve 500 m.eninde Suriye sınırına Türkiye mayın döşedi. 1965-1980 arasında karayoluyla hacılar Suriye üzerinden hacca gidebildiler. Sonra aramız 2010 yılına kadar yine kötüleşti. Bu arada 1983 de Turgut Özal iktidara geldi.Hac ve umre, Irak üzerinden 1999''a kadar devam etti.Merhum Özal, öğrencilere sömestri döneminde özel indirimli umre yapılmasını teşvik etmişti.Biz de 3 yıl üst üste öğrenci ve ögretmenlerden oluşan kafilelerle umre yapmıs idik. O tarihten sonra karayolu ile Hac ve Umre'ye gidilemiyordu. Çünkü Suriye ve Irak'ta güvenlik problemleri vardı.Hem de Suudi Arabistan kabul etmiyordu. Şimdi çok şükür hem Suriye hem de Irak güvenli hâle geldi ve isteyen arabasına atlayıp Umre vazifesini yapabiliyor. Arşivimde bulunan 1992 yılına ait bir tur şirketinin fiyat listesi ve yol güzergahı bize o yıllara ait bir fikir veriyor. Allah'ın nurunu söndürmek isteyenler asla muvaffak olamadılar. O nurunu muhakkak tamamlayacaktır.